Dù làm việc hàng chục năm, nhiều người lao động vẫn chưa từng được tham gia một lớp huấn luyện an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ) bài bản. Đâu là nguyên nhân cho thực trạng đáng báo động này?

Bạn có bao giờ tự hỏi: Tại sao một người thợ xây có 20 năm tuổi nghề lại có thể gặp tai nạn chỉ vì một sơ suất nhỏ khi leo giàn giáo? Tại sao một công nhân cơ khí lành nghề lại bị cuốn tay vào máy? Câu trả lời thường nằm ở một nghịch lý đau lòng: Họ có thừa kinh nghiệm làm việc, nhưng lại thiếu hụt nghiêm trọng kiến thức về An toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ) một cách bài bản.

Dưới đây là 3 lý do chính khiến phần lớn người lao động Việt Nam chưa từng được tiếp cận một khóa huấn luyện an toàn “đúng nghĩa”.

1. Nỗi lo “Cơm áo gạo tiền” và khu vực lao động phi chính thức

Theo thống kê, một tỷ lệ lớn lực lượng lao động tại Việt Nam thuộc khu vực phi chính thức (lao động tự do, thời vụ, hộ gia đình). Đây là “vùng trũng” mà Luật An toàn vệ sinh lao động khó vươn tới nhất.

Với nhóm này, áp lực thu nhập đè nặng lên mọi quyết định. Việc dành ra 2-3 ngày để đi học an toàn đồng nghĩa với việc mất đi 2-3 ngày công. Chủ sử dụng lao động ở quy mô nhỏ lẻ thường trốn tránh trách nhiệm tổ chức huấn luyện để cắt giảm chi phí. Hệ quả là người lao động phải tự bơi, làm việc dựa hoàn toàn vào bản năng và sự quan sát người đi trước – những người vốn dĩ cũng làm sai quy trình an toàn.

2. Căn bệnh “Hình thức” và những lớp học “ký tên nhận thẻ”

Ngay cả trong các doanh nghiệp có tổ chức, không phải khóa huấn luyện nào cũng mang lại giá trị thực. Thực trạng “học đối phó” vẫn diễn ra phổ biến.

Nhiều doanh nghiệp coi việc huấn luyện ATVSLĐ chỉ là thủ tục hành chính để không bị phạt khi cơ quan chức năng kiểm tra. Các lớp học bị cắt xén thời lượng, nội dung sơ sài, thiếu thực hành. Người lao động chỉ đến để “điểm danh, ký tên và nhận thẻ an toàn” mà không hề nắm được kỹ năng sơ cấp cứu hay nhận diện mối nguy hiểm. Đây chính là lý do họ “được học” trên giấy tờ, nhưng thực tế là “chưa từng được học”.

3. Cái bẫy của “Kinh nghiệm”

“Tôi làm nghề này cả đời có sao đâu!” – Đây là câu nói quen thuộc nhưng cực kỳ nguy hiểm. Sự chủ quan này là rào cản tâm lý lớn nhất.

Người lao động lâu năm thường đánh đồng “tay nghề cao” với “làm việc an toàn”. Họ cho rằng các quy tắc an toàn là rườm rà, làm chậm tiến độ. Tuy nhiên, tai nạn lao động thường xảy ra ở những tình huống bất ngờ mà kinh nghiệm cũ không thể xử lý được. Khi không được đào tạo bài bản, họ thiếu tư duy phòng ngừa rủi ro hệ thống, dẫn đến những tai nạn thương tâm lúc cuối đời làm việc.

Lời kết

An toàn lao động không phải là may mắn, đó là khoa học và kỹ năng. Đã đến lúc người lao động cần chủ động đòi quyền lợi được học tập, và các doanh nghiệp cần hiểu rằng chi phí cho một khóa huấn luyện ATVSLĐ chất lượng luôn rẻ hơn rất nhiều so với chi phí khắc phục một vụ tai nạn lao động.

Đừng để kinh nghiệm là thứ duy nhất bảo vệ bạn trước những rủi ro chực chờ.

Bài viết liên quan