Trong công tác an toàn vệ sinh lao động, các yếu tố vật lý như máy móc hỏng hóc hay thiếu trang bị bảo hộ thường được chú trọng hàng đầu. Tuy nhiên, một “sát thủ thầm lặng” nguy hiểm không kém nhưng thường bị bỏ qua chính là sự mệt mỏi và thiếu ngủ.

Tại sao một giấc ngủ kém lại có thể dẫn đến những hậu quả thảm khốc tại nơi làm việc? Dưới đây là những phân tích chuyên sâu về cơ chế này.

1. Suy giảm nhận thức và phản xạ (Tương đương với say rượu)

Khi cơ thể thiếu ngủ, não bộ sẽ rơi vào trạng thái hoạt động cầm chừng. Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng, việc thức trắng 17-19 giờ liên tục có thể gây ra sự suy giảm khả năng vận hành tương đương với nồng độ cồn trong máu là 0.05%. Nếu thức trắng 24 giờ, con số này tương đương 0.10% – mức độ say xỉn bị cấm lái xe ở hầu hết các quốc gia.

Sự mệt mỏi làm chậm thời gian phản ứng của người lao động. Trong các tình huống khẩn cấp như máy móc gặp sự cố hay vật thể rơi, một giây chậm trễ trong phản xạ cũng đủ để biến một sự cố nhỏ thành một vụ tai nạn lao động nghiêm trọng.

2. Hiểm họa từ “Giấc ngủ vi mô” (Microsleep)

Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ra các tai nạn trong vận hành máy móc và lái xe. Giấc ngủ vi mô là những khoảnh khắc não bộ “sập nguồn” không tự chủ chỉ trong vài giây (từ 1 đến 30 giây).

Trong trạng thái này, mắt người lao động có thể vẫn mở nhưng não bộ hoàn toàn không xử lý thông tin từ môi trường xung quanh. Đối với công nhân vận hành dây chuyền sản xuất, tài xế hay kỹ sư công trình, một cơn giấc ngủ vi mô xuất hiện đúng lúc thao tác kỹ thuật cao có thể dẫn đến sai sót chết người mà họ không hề hay biết cho đến khi tai nạn xảy ra.

3. Ảnh hưởng đến khả năng ra quyết định và kiểm soát cảm xúc

Thiếu ngủ làm suy yếu chức năng của thùy trán – khu vực chịu trách nhiệm về tư duy logic và ra quyết định. Người lao động bị mệt mỏi thường có xu hướng:

  • Đánh giá sai mức độ rủi ro (chủ quan hơn).
  • Bỏ qua các quy trình an toàn tiêu chuẩn để làm cho nhanh xong.
  • Giảm khả năng ghi nhớ các trình tự vận hành phức tạp.

Ngoài ra, sự mệt mỏi còn gây ra tâm lý cáu gắt, khó chịu, làm giảm khả năng giao tiếp và phối hợp nhóm. Trong môi trường làm việc tập thể, sự thiếu ăn ý này rất dễ dẫn đến tai nạn do hiểu lầm tín hiệu an toàn.

Kết luận

Mệt mỏi và thiếu ngủ không chỉ là vấn đề sức khỏe cá nhân mà là một rủi ro trực tiếp trong quản lý rủi ro doanh nghiệp. Để giảm thiểu tai nạn lao động, doanh nghiệp cần xây dựng văn hóa làm việc chú trọng giấc ngủ, sắp xếp ca kíp hợp lý và người lao động cần ý thức rằng: Một cơ thể tỉnh táo chính là trang bị bảo hộ quan trọng nhất.

Bài viết liên quan