Tại sao tai nạn lao động thường xảy ra với người làm lâu năm?

Trong công tác an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ), có một nghịch lý thực tế thường xuyên được ghi nhận: những người thợ mới vào nghề lại ít gặp sự cố nghiêm trọng hơn so với những người lao động đã có thâm niên 5 năm, 10 năm. Sự thật này đi ngược lại với suy nghĩ thông thường rằng kinh nghiệm sẽ tỷ lệ thuận với sự an toàn. Vậy tại sao tai nạn lao động lại hay “gọi tên” những người thợ lành nghề? Dưới đây là những nguyên nhân cốt lõi.

1. Tâm lý chủ quan và sự tự mãn về kinh nghiệm

Người làm lâu năm có kỹ năng thuần thục và thuộc nằm lòng từng quy trình công việc. Tuy nhiên, chính điều này lại sinh ra tâm lý chủ quan. Họ thường mang suy nghĩ: “Tôi đã làm việc này hàng nghìn lần mà không sao”. Khi sự tự tin biến thành sự tự mãn, người lao động bắt đầu phớt lờ các rủi ro tiềm ẩn, đánh mất sự cảnh giác cơ bản và bản năng phòng vệ vốn dĩ một người thợ mới luôn duy trì.

2. Cố tình “đi tắt” và bỏ qua quy trình chuẩn

Các quy trình an toàn được thiết lập để bảo vệ con người, nhưng chúng thường đòi hỏi nhiều thao tác và tốn thời gian. Người có kinh nghiệm thường biết cách “đi tắt” để hoàn thành tiến độ nhanh hơn. Họ sẵn sàng tháo bỏ đồ bảo hộ vì cảm thấy vướng víu, vô hiệu hóa các rơ-le an toàn trên máy móc để tiện thao tác, hoặc bỏ qua bước kiểm tra thiết bị đầu ca. Hậu quả của việc cố tình đốt cháy giai đoạn này thường là những sự cố thảm khốc, tai nạn không thể vãn hồi.

3. Sự lơ đãng do lặp lại nhàm chán

Thực hiện một thao tác lặp đi lặp lại trong suốt nhiều năm dễ khiến não bộ chuyển sang chế độ làm việc vô thức. Sự quen thuộc đã triệt tiêu độ nhạy bén với những biến đổi bất thường của môi trường xung quanh. Sự lơ đãng chỉ trong một phần nghìn giây khi vận hành máy móc hạng nặng, làm việc trên cao hay tiếp xúc với hóa chất cũng đủ để gây ra tai nạn nghiêm trọng.

4. Phản kháng với các tiêu chuẩn an toàn mới

Khi công nghệ thay đổi hoặc doanh nghiệp áp dụng các quy chuẩn ATVSLĐ khắt khe hơn, nhóm lao động lâu năm thường là những người phản kháng mạnh nhất. Họ bảo thủ với cách làm cũ và coi các quy định mới là rườm rà, “vẽ chuyện”. Sự lệch pha trong tư duy này khiến họ dễ gặp rủi ro thao tác sai khi làm việc trên các hệ thống hoặc thiết bị thế hệ mới.

Giải pháp cốt lõi Sự thật là kinh nghiệm không phải là lá bùa hộ mệnh. Để dẹp bỏ triệt để tình trạng này, doanh nghiệp cần thẳng thắn nhìn nhận và không được phép nhượng bộ, cả nể trước những sai phạm của lao động lâu năm. Không có vùng cấm trong an toàn lao động. Kỷ luật thép, giám sát chéo và tái đào tạo liên tục là cách duy nhất để loại bỏ “căn bệnh chủ quan”, trả lại môi trường làm việc thực sự an toàn.