Tại sao chúng ta thường “mất bò mới lo làm chuồng”? Dưới đây là những góc nhìn tâm lý và hệ thống giải mã thói quen tai hại này.

1. Tâm lý “Sự tự tin thái quá” và “Nghịch lý sự quen thuộc”

Hầu hết người lao động lâu năm đều mắc bẫy tâm lý: “Tôi làm việc này 10 năm rồi có sao đâu”. Sự lặp đi lặp lại một công việc trong thời gian dài tạo ra cảm giác an toàn giả tạo. Khi một hành vi không an toàn (như không đeo dây bảo hiểm, không mang kính bảo hộ) không dẫn đến hậu quả ngay lập tức, bộ não sẽ tự động gán nhãn hành vi đó là “an toàn”. Đây là sự chủ quan chết người.

2. Sự thiên kiến lạc quan (Optimism Bias)

Chúng ta có xu hướng tin rằng những điều tồi tệ chỉ xảy ra với “ai đó” chứ không phải mình. Trong các buổi đào tạo ATVSLĐ, nhiều người xem các đoạn phim hiện trường như một bộ phim viễn tưởng xa lạ. Chỉ đến khi đồng nghiệp bên cạnh gặp nạn, hoặc chính họ phải chịu cơn đau, sự thiên kiến này mới sụp đổ, nhường chỗ cho nỗi sợ hãi thực sự.

3. Ưu tiên lợi ích ngắn hạn hơn an toàn dài hạn

Trong môi trường sản xuất áp lực, “tiến độ” và “năng suất” thường được đặt lên bàn cân với “quy trình an toàn”. Nhiều người sẵn sàng lược bỏ các bước kiểm tra an toàn để tiết kiệm vài phút. Họ coi trang thiết bị bảo hộ (PPE) là sự vướng víu, làm chậm nhịp độ công việc. Họ chọn sự thoải mái tức thời mà quên đi rủi ro mất mát vĩnh viễn.

4. Thiếu văn hóa an toàn từ cấp quản lý

Nếu doanh nghiệp chỉ làm ATVSLĐ để đối phó với thanh tra, người lao động sẽ coi đó là gánh nặng. Khi cấp trên không quyết liệt, cấp dưới sẽ xem thường. Chỉ khi tai nạn xảy ra, kéo theo các khoản bồi thường khổng lồ, đình chỉ sản xuất và rủi ro pháp lý, doanh nghiệp mới giật mình nhìn lại hệ thống quản lý lỏng lẻo.

Đã đến lúc thay đổi tư duy

An toàn không phải là một “chi phí”, an toàn là một khoản “đầu tư” cho sự bền vững. Tai nạn lao động không bao giờ báo trước, nó chỉ chờ đợi một khoảnh khắc sơ hở nhỏ nhất để ập đến.

Đừng đợi đến khi tiếng còi xe cứu thương vang lên mới bắt đầu thắt dây an toàn. Hãy nhớ rằng, đằng sau mỗi người lao động là một gia đình đang chờ đợi họ trở về nguyên vẹn mỗi ngày.

Bài viết liên quan